Purim di Saray – Lekcija o toleranciji i suživotu sarajevskih muslimana i Jevreja

0
9

Dok se bigotizam i islamofobija šire globalno, bosanski Jevreji i muslimani podsjećaju na lekciju o toleranciji

Bosanski Jevreji i muslimani danas obilježavaju 201 godišnjicu spašavanja desetak Jevreja iz zatvora guvernera Rušdi-paše iz osmanskog doba, podsjećajući da je njihovo oslobađanje i zalaganje sarajevskih muslimana sjajan primjer suživota u vrijeme porasta globalne vjerske mržnje.

Spašavanje 1819. godine, koje se dogodilo tokom muslimanskog ustanka i smjenjivanjem korumpiranog turskog guvernera Mehmeda Ruždi-paše. Zloglasni Rušdi-paša zarobio je krajem oktobra 11 najuglednijih sarajevskih Jevreja na čelu sa čuvenim rabinom Mošom Danonom zbog zločina koji nisu počinili i rekao im da će ih ubiti ukoliko mu do 02.novembra ne plate 500 groša. Tada se grupa Bošnjaka predvođenih Ahemt-agom Bajraktarom organizira, upada u kulu i oslobađa zatočene sugrađane Jevreje. Sarajlije pišu Mahzar (peticiju) sultanu Mahmudu da smijeni Rušdi-pašu jer ga narod više ne želi. Sultan uvažava žalbe i protjeruje pašu iz Bosne. Zato se 02.novembar kod sarajevskih Jevreja obilježava se kao praznik Purim di Saray.

Jevreji su 450 godina igrali značajnu ulogu u kulturnom i ekonomskom životu Sarajeva. Protjerani nakon kršćanskog ponovnog osvajanja Iberijskog poluostrva, pronašli su utočište u Sarajevu, koji je tada pripadao Osmanskom carstvu.

Na vrhuncu gradskog utjecaja, Sarajevo je imalo osam sinagoga koje su služile oko 12.000 Jevreja. Većina jevrejskog stanovništva u BiH je ubijena tokom Drugog svjetskog rata, kada je Sarajevo okupirala nacistička Njemačka, a preživjelo ih je manje od 1.250.

Zajednica se donekle oporavila u poslijeratnom dobu, ali joj je zadan još jedan udarac krvavim kolapsom Jugoslavije i kasnijom opsadom Sarajeva, najdužim u modernoj istoriji.

Prije agresije na BiH 1992-95, Sarajevo je bilo multietnički lonac – džamije, crkve i sinagoge stajale su gotovo jedna uz drugu. Poslije opsade i odbrane Sarajeva ono pretežno postaje muslimansko, ali oko 800 Jevreja koji žive u gradu i dalje su važan dio njegovog multietničkog identiteta.

“Bosanski muslimani i Jevreji su jedno tijelo. Usred sve većeg zla antisemitizma i islamofobije … obnavljamo svoje obećanje da ćemo ostati dobri susjedi koji će paziti jedni na druge kao što smo to činili i u prošlosti”, kazao je Reisu-l-ulema Husein ef. Kavazović.

Izvor: Amra Spahić FB &  REUTERS 

Ažuriranje i prevod: SEJL MEDIA